Kolej mi, Üniversite mi? Kanada’daki Yükseköğretim Kurumlarını Tanıyalım

Kanada’da lise sonrası eğitim veren dört temel kurum türü var: üniversite, kolej, politeknik ve Quebec’e özgü CEGEP. Türkiye’de “kolej” özel lise anlamına geldiği için bu isimler sık sık karışıyor. Bu yazıda her kurum türünün ne verdiğini, kimlere uygun olduğunu ve mezuniyet sonrası çalışma iznine (PGWP) etkisini anlatıyorum.

Üniversite (university)

Lisans, yüksek lisans ve doktora derecesi verir. Eğitim daha teorik ve araştırmaya açıktır. Lisans genellikle dört yıl sürer. Akademik kariyer, yüksek lisans veya tıp, hukuk gibi lisansüstü meslek eğitimi düşünenler için doğal yoldur. Üniversite lisansı, mezuniyet sonrası çalışma izninde alan şartından da muaftır. Bu durum bölüm seçiminde daha fazla esneklik sağlar. Kabulde lise notları belirleyicidir.

Kolej (college)

Uygulamalı, mesleğe yönelik eğitim verir. Sertifika (genellikle bir yıl), diploma (iki yıl) ve ileri diploma (üç yıl) en yaygın programlardır. Üniversite mezunları için graduate certificate programları da bulunur. Dersler sektöre ve iş hayatına daha yakındır. Birçok programda co-op ile ücretli iş deneyimi imkânı vardır. Kabul şartları genellikle üniversitelere göre daha esnektir.

Politeknik (polytechnic)

Kolej ile üniversite arasında bir yerde durur. Diploma ve çıraklık programlarının yanında dört yıllık uygulamalı lisans da verir ve sanayiyle uygulamalı araştırma yapar. BCIT, Saskatchewan Polytechnic ve Sheridan gibi kurumlar bu gruptadır. Son yıllarda bazı Ontario kolejleri de adına “polytechnic” ekledi. İsim tek başına derece verildiği anlamına gelmez. Programın sonunda hangi belgeyi alacağınıza bakın.

CEGEP (Quebec)

CEGEP, Quebec’e özgü bir sistemdir. Quebec’te 48 CEGEP var. İki tür DEC diploması verilir: üniversiteye hazırlayan iki yıllık programlar ve doğrudan mesleğe yönelik üç yıllık teknik programlar. Ayrıca yetişkinlere yönelik 6–18 aylık AEC programları bulunur. Eğitim çoğunlukla Fransızcadır, ama İngilizce eğitim veren CEGEP’ler de var. Quebec’te okuyacak uluslararası öğrenci için eyaletin kabul belgesi CAQ, eyalet onay mektubunun (PAL) yerini tutar.

PGWP açısından fark

Lisans, yüksek lisans ve doktora mezunları için alan şartı yoktur, dil şartı CLB 7’dir. Kolej, politeknik ve CEGEP’lerdeki diploma ve sertifika mezunları için dil şartı CLB 5’tir. Ancak 1 Kasım 2024’ten sonra study permit başvurusu yapanlarda bölümün IRCC’nin uygun alanlar listesinde olması gerekir. Program en az 8 ay (Quebec’te 900 saat) sürmelidir. Özel kurumlarda uygunluk daha sınırlıdır. Bir özel kolejin kamu okulu adına verdiği programlar çoğu durumda PGWP’ye uygun değildir. Kurumun durumunu IRCC’nin DLI listesinden kontrol edin.

Kime hangisi uygun?

• Üniversite: Liseden yeni mezun olan, akademik kariyer veya yüksek lisans düşünen öğrenciler.
• Kolej: Kısa sürede meslek edinmek isteyenler ve Türkiye’de lisansını bitirip graduate certificate ile uzmanlaşmak isteyenler.
• Politeknik: Uygulamalı eğitimi lisans derecesiyle birleştirmek isteyen, mühendislik ve teknoloji odaklı öğrenciler.
• CEGEP: Fransızca bilen veya Fransızca öğrenmeye istekli, Quebec’te kalmayı düşünen öğrenciler.

Süre ve göçmenlik açısından iki yıllık kolej ile dört yıllık üniversiteyi ayrı bir yazıda karşılaştırıyorum. Program türlerinin ayrıntıları için kolejler ve üniversiteler yazısına da bakabilirsiniz.

Öğrencilere tavsiyem: Kurumun adına değil, alacağınız belgeye bakın. Aynı alanda bir kolej diploması, politeknik lisansı ve üniversite lisansı farklı kapılar açar. Önce mezuniyetten sonra nerede çalışmak istediğinizi belirleyin, sonra kurumu seçin.