Hollanda Araştırma Üniversiteleri (WO) ile Uygulamalı Bilimler Üniversiteleri (HBO) Farkı

Hollanda’da yükseköğretim iki ayrı yoldan ilerliyor: araştırma odaklı üniversiteler (WO) ve meslek odaklı uygulamalı bilimler üniversiteleri (HBO, hogeschool). İki diploma da aynı seviyede kabul ediliyor. Ama eğitim tarzı, süre ve sonrasında açılan kapılar farklı. Bu yazıda farkı sade bir dille anlatıyorum.

WO: araştırma üniversiteleri

• Odak: Teori, akademik okuma ve bağımsız araştırma becerisi.
• Süre: Lisans 3 yıl (180 AKTS). Yüksek lisans çoğunlukla 1 yıl, bazı alanlarda 2 yıl.
• Diploma: BA, BSc, LLB; yüksek lisansta MA, MSc, LLM.
• Ders düzeni: Daha az ders saati, daha çok bireysel çalışma.
• Doktora: Doktoraya giden yol WO yüksek lisansından geçer.

HBO: uygulamalı bilimler üniversiteleri

• Odak: Belirli bir mesleğe hazırlık, proje ve grup çalışması.
• Süre: Lisans 4 yıl (240 AKTS). Programın içinde genellikle uzun bir staj dönemi bulunur.
• Diploma: BBA, BSc, BA, BEd gibi “Bachelor of” unvanları.
• Ön lisans: 2 yıllık Associate degree (120 AKTS) seçeneği de var.
• Yüksek lisans: HBO’da yüksek lisans programı sayısı sınırlı.

Türk lise mezunları için kritik nokta

Nuffic, Türk lise diplomasını Hollanda’daki HAVO düzeyine denk görüyor. HAVO, HBO’ya giriş diplomasıdır. Bu yüzden birçok araştırma üniversitesi Türk lise mezunlarından ek şart istiyor. Örneğin Groningen Üniversitesi lise diplomasına ek olarak College Board AP sınavları talep ediyor. Bazı okullar Türkiye’de başarıyla tamamlanmış bir üniversite yılını da kabul ediyor. Şartlar okula göre değiştiği için her başvuruda ayrı kontrol gerekiyor.

WO ile HBO arasında geçiş

• HBO’dan WO’ya: HBO’da birinci yılı (propedeuse) tamamlayan öğrenciler bazı WO lisans programlarına başvurabiliyor.
• HBO lisansından WO yüksek lisansına: Çoğu zaman önce bir pre-master programı tamamlamanız gerekir. Pre-master’ın süresi alana göre bir dönemden bir yıla kadar değişebiliyor.
• WO lisansından: Hem WO hem HBO yüksek lisansına başvuru mümkün.

Hangisini seçmeli?

Seçimde belirleyici olan, öğrencinin öğrenme tarzı olmalı. Uzun metin okumayı, tartışmayı ve bağımsız çalışmayı seven öğrenci WO’da daha rahat eder. Ödev ve projelerle ilerlemeyi, gerçek şirketlerle çalışmayı tercih eden öğrenci ise HBO’da daha başarılı olur. Maliyet de bir etken. HBO’da kurumsal harçlar çoğu zaman WO’dan daha düşük, ancak lisans bir yıl daha uzun sürüyor. Bu yüzden toplam bütçeyi dört yıl üzerinden hesaplamak gerekiyor. Mezuniyet sonrası planınız Hollanda’da iş bulmaksa, staj içeren HBO programları size erken bir iş ağı kazandırabilir. Türkiye’de lisans bitirip yüksek lisans düşünen öğrenciler için de durum benzer. Nuffic, Türk lisans diplomasını hem HBO hem WO lisansına denk kabul ediyor. Yani WO yüksek lisansına başvuruda asıl belirleyici, aldığınız derslerin programla ne kadar örtüştüğü oluyor.

Benim gözlemim şu: Akademik kariyer veya doktora düşünen öğrenciye WO, iş hayatına hızlı ve uygulamalı girmek isteyen öğrenciye HBO daha uygun oluyor. HBO’yu “ikinci sınıf” görmeyin. Hollanda iş dünyası bu diplomayı çok iyi tanıyor.