Amerika J-1 Vizesinde 2 Yıl Kuralı (Two-Year Home-Country Physical Presence) Nedir?

J-1 programını bitirip ABD’de kalmak isteyenlerin karşısına çıkan en önemli engel 212(e) maddesidir. Bu kurala tabi olan kişi, programdan sonra toplam iki yıl kendi ülkesinde bulunmadan bazı vize ve statülere geçemez. Türk vatandaşları için Aralık 2024’te önemli bir değişiklik oldu. Bu yazıda kuralı ve güncel durumu anlatıyorum.

Kural kimleri kapsar?

• Devlet finansmanı: Programınız kısmen veya tamamen Türk hükümeti, ABD hükümeti ya da uluslararası bir kuruluş tarafından finanse edildiyse. Fulbright bursiyerleri bu gruptadır.
• Exchange Visitor Skills List: Ülkenizin, ihtiyaç duyduğu meslekler listesinde olması ve sizin alanınızın bu listede yer alması.
• Tıp eğitimi: ABD’de J-1 ile uzmanlık (residency) eğitimi alan hekimler.

Türkiye Skills List’ten çıkarıldı

Dışişleri Bakanlığı 9 Aralık 2024’te yayımladığı yeni Skills List ile 34 ülkeyi listeden çıkardı. Türkiye de bunlar arasında. Değişiklik geriye dönük uygulanıyor. Yani daha önce yalnızca Skills List nedeniyle 2 yıl kuralına tabi olan Türk J-1 ve J-2 sahipleri, DS-2019 veya vizelerinde ne yazarsa yazsın artık bu kurala tabi sayılmıyor. Ancak devlet finansmanı veya tıp eğitimi nedeniyle tabi olanlar için kural aynen devam ediyor. Bakanlık listeyi düzenli aralıklarla gözden geçireceğini de belirtiyor.

Kurala tabiyseniz neler yapamazsınız?

• H-1B veya L vizesi alamazsınız, K (nişanlı) vizesine geçemezsiniz.
• Green Card başvurusu yapamazsınız.
• ABD içinden birçok statüye geçiş yapamazsınız.
• F-1 veya turist vizesi gibi başka vizelere başvurmak ise genellikle mümkündür.

Kurala tabi olup olmadığınızı nasıl anlarsınız?

DS-2019 belgenizde ve J-1 vizenizin üzerinde konsolosluk memurunun bu konudaki ön değerlendirmesi yer alır. Bu bir ön görüştür, bağlayıcı bir karar değildir. Emin değilseniz Dışişleri Bakanlığı’ndan tavsiye görüşü (advisory opinion) isteyebilirsiniz. Skills List değişikliğinden sonra eski belgelerinizdeki ibare tek başına belirleyici değil. Programınızı kimin finanse ettiğini gösteren belgeleri, burs sözleşmelerini ve DS-2019’daki finansman bölümünü mutlaka saklayın. J-1 sahibine bağlı olarak gelen J-2 eş ve çocuklar da aynı kurala tabi olur.

Feragat (Waiver) yolları

Kuraldan kurtulmanın yolu feragattir. Süreç DS-3035 formuyla Dışişleri Bakanlığı’na başvuruyla başlar. Başlıca gerekçeler şunlardır: kendi hükümetinizden alınan itirazsızlık yazısı (No Objection Statement), sizinle çalışmak isteyen bir ABD kamu kurumunun talebi, ülkenize dönmeniz hâlinde zulüm görme riski ve ABD vatandaşı veya Green Card sahibi eş ya da çocuğa ağır zarar. Devlet finansmanıyla gidenlerde itirazsızlık yazısı tek başına genellikle yeterli olmaz.

Benim tavsiyem şu: Eski bir DS-2019’da “subject to” ibaresi görüp paniğe kapılmayın, önce hangi nedene dayandığına bakın. Yeni bir başvurudan önce bir göçmenlik avukatından yazılı görüş alın. Bu yazı hukuki tavsiye yerine geçmez.