İspanya mı Macaristan mı? Avrupa’da Bütçe Dostu Eğitim ve Yaşam

İspanya ve Macaristan, Batı Avrupa’ya göre daha uygun bütçeyle okumak isteyen ailelerin sık karşılaştırdığı iki ülke. Okurken çalışma hakkı ve mezuniyet sonrası kalma süresi açısından İspanya daha cömert. Macaristan ise İngilizce program çeşitliliği, Stipendium Hungaricum bursu ve görece düşük yaşam gideriyle öne çıkıyor. Aşağıda ikisini aynı kriterlerle karşılaştırıyorum.

Okul ücreti

İspanya’da devlet üniversitelerinde ücret kredi başına hesaplanıyor ve her özerk bölge kendi fiyatını belirliyor. Türk öğrenciler için asıl ayrıntı AB dışı tarife. Örneğin Madrid Complutense’de AB dışından gelen öğrenci, 2026-27’de bölüme göre yıllık yaklaşık 6.823–8.186 € ödüyor. Özel üniversitelerde yıllık ücret 20.000 €’ya kadar çıkabiliyor. Ayrıntılar İspanya ücretleri yazımda.

Macaristan’da üniversiteler ücreti kendisi belirliyor. İngilizce lisans programları yılda yaklaşık 5.400 € ile 7.500 $ arasında. Tıp ve diş hekimliğinde yıllık ücret okula göre 15.800 ile 18.700 (euro veya dolar) aralığına çıkıyor. Türkiye, okul ücretini tamamen karşılayan Stipendium Hungaricum bursunun ortak ülkeleri arasında (Macaristan ücretleri yazısı).

Yaşam gideri ve gösterilecek para

• İspanya: Vize için ayda IPREM’in yüzde 100’ü, yani 600 € gösteriyorsunuz. 12 ay için bu 7.200 € ediyor (para gösterme yazısı). Gerçek bütçe ise daha yüksek: Madrid ve Barselona’da kira dahil aylık 950–1.500 €, Valencia veya Sevilla’da 600–1.200 € gerçekçi bir aralık.
• Macaristan: Resmi olarak sabit bir asgari tutar yok, bloke hesap da istenmiyor. Okul ücreti, konaklama, sigorta ve yaşam giderini karşılayabildiğinizi son altı aylık banka dökümüyle gösteriyorsunuz (para gösterme yazısı). Budapeşte’de paylaşımlı dairede aylık bütçe yaklaşık 220.000–320.000 forint. Debrecen, Szeged ve Pécs’te kiralar genellikle yüzde 15–30 daha düşük.

Okurken ve mezun olunca çalışma

İspanya’da 20 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren RD 1155/2024 ile yükseköğretim öğrencileri haftada 30 saate kadar, ek izin almadan çalışabiliyor (çalışma yazısı). Mezuniyetten sonra iki yol var. Elinizde iş sözleşmesi varsa doğrudan çalışma oturumuna geçiyorsunuz. Yoksa 24 aylık iş arama oturumu alabiliyorsunuz, ancak bu sürede çalışamıyorsunuz (mezuniyet sonrası yazısı). Yeni başlayan dil kursları ise bu geçişlerin dışında tutuluyor.

Macaristan’da ders döneminde haftada 30 saat, dönem dışında yılda 90 gün tam zamanlı çalışılabiliyor. Mezuniyet sonrası iş arama izni en fazla 9 ay ve uzatılamıyor. Bu sürede AB Mavi Kart veya Hungarian Card gibi bir izne geçmeniz gerekiyor (iş arama yazısı).

Kalıcı oturuma bakış

• İspanya: AB uzun süreli oturum için 5 yıl gerekiyor ve öğrencilik süresinin yarısı sayılıyor. Vatandaşlık Türk vatandaşları için 10 yıl ve öğrenci izni bu süreye sayılmıyor (kalıcı oturum yazısı).
• Macaristan: Öğrenci ve iş arama izni ulusal oturum kartının 3 yılına sayılmıyor. Süre, mezuniyetten sonraki çalışma izniyle başlıyor. 2025’ten beri Macar kültür bilgisi sınavı da isteniyor (kalıcı oturum yazısı).

Başvuru tarafında dikkat edilecekler

• İspanya: Öğrenci izni başvurusunda kaydın yapıldığını ve ücretin ödendiğini göstermeniz gerekiyor. Taksitli ödeme veya belgelenmiş ödeme taahhüdü de kabul ediliyor. Başvuruyu eğitim başlamadan en az iki ay önce yapmalısınız.
• Macaristan: Ödemeler başvuru aşamasında başlıyor. Örneğin Debrecen’de başvuru ücreti 150 $, giriş sınavı 350 $. Semmelweis kabulden sonra 2.000 $ depozito istiyor ve bunu ilk dönem ücretinden düşüyor.

Hangi öğrenciye hangisi?

• Okurken çalışıp mezuniyet sonrası uzun süre kalmak isteyenlere: İspanya. 30 saat çalışma hakkı ve 24 aylık iş arama süresi güçlü avantajlar.
• Tıp, diş hekimliği veya İngilizce lisans arayanlara: Macaristan. Köklü İngilizce sağlık programları var.
• Burs hedefleyenlere: Macaristan. Stipendium Hungaricum okul ücretini karşılıyor ve harçlık veriyor.
• İspanyolca öğrenmeye hazır olanlara: İspanya. Dil, hem iş bulmada hem uzun vadeli yaşamda belirleyici.

Ailelere tavsiyem şu: İki ülkede de vize için istenen rakamı bütçenin kendisi sanmayın. İspanya’daki 600 € ve Macaristan’daki banka dökümü yalnızca başlangıç. Seçeceğiniz şehrin gerçek kira bedeliyle hesap yapın ve ilk yıl için birkaç aylık yedek ayırın.