Kamu Sağlık Sistemi: Ücretsiz mi, Bekletiyor mu?

Kanada, İngiltere ve Almanya’da kamu sağlık sisteminin kapsamındaysanız doktora gittiğinizde çoğu zaman cebinizden ödeme yapmazsınız. Yine de sistem bedava sayılmaz. Bedelini vergi, sigorta primi ya da vize harcı olarak önceden ödersiniz. Acil olmayan tedavilerde ise bekleme süresi gerçek bir konu.

Neden bu konuyu yazıyorum?

Ailelerin bana en çok sorduğu konulardan biri sağlık. “Çocuğum hastalanırsa ne olacak?” sorusu, okul ücretinden bile önce gelebiliyor. Bu üç ülkenin sistemleri birbirinden çok farklı çalışıyor. Öğrenciler ve yeni gelenler için kurallar da yerli halktan farklı. Bu yazıda resmi ve güvenilir kaynaklardan derlediğim bilgileri sade bir dille aktarıyorum.

Artıları

• Kanada’da kapsamlı kamu güvencesi: Eyalet sağlık kartı olanlar için doktor ve hastane hizmetleri büyük ölçüde kamu tarafından karşılanır. Ontario ve Alberta’da hak sahibi yeni yerleşenler için bekleme süresi yok.
• İngiltere’de NHS erişimi: Öğrenciler vize başvurusunda yılda 776 £ sağlık katkısı (IHS) öder. Bu ödemeyle NHS’ten genellikle İngiltere’de yaşayanlarla aynı şekilde yararlanırlar. Ayrıntılar NHS ve IHS yazımızda.
• Almanya’da öngörülebilir öğrenci primi: Kamu sigortasında (GKV) öğrenciler için sabit bir tarife var. Örneğin TK’da 2026 için bakım sigortasıyla birlikte aylık toplam yaklaşık 141 ile 146 € arasında. Bu tarife 30 yaşına kadar geçerli.
• Acil durumlarda güvence: Üç ülkede de gerçek acil durumlarda tedavi önceliklidir. Bekleme sorunu daha çok planlı tedavilerde yaşanır.

Eksileri

• Kanada’da uzun bekleme: Fraser Institute’un 2025 raporuna göre aile hekiminin yönlendirmesinden tedaviye kadar geçen medyan süre 28,6 hafta. Bunun 15,3 haftası uzmana ulaşmak, 13,3 haftası tedaviye başlamak için geçiyor. MR için medyan bekleme 18,1 hafta.
• Kanada’da öğrenci kapsamı eyalete göre değişiyor: Ontario uluslararası öğrencileri OHIP’e almıyor, öğrenciler çoğunlukla okulun UHIP planına katılıyor. British Columbia, en az altı aylık izni olanları üç aylık bekleme süresinden sonra kapsıyor. Alberta en az 12 aylık programdaki öğrencileri kabul ediyor. Québec’te ise öğrenciler genellikle özel sigorta yapıyor. Yeni gelen kalıcı oturum sahipleri de British Columbia ve Québec’te üç aya kadar bekleyebiliyor.
• İngiltere’de bekleme listesi: NHS England verilerine göre Ağustos 2026 sonunda bekleme listesi yaklaşık 7,37 milyon tedaviye ulaştı. Hastaların yaklaşık yüzde 65’i 18 hafta içinde tedaviye başlıyor. Hükümetin yüzde 92 hedefi 2029 için konmuş durumda.
• Almanya’da sistem karmaşık: Kamu ve özel sigorta yan yana var. Genel prim oranı yüzde 14,6 ve 2026 için ortalama ek prim yüzde 2,9. 30 yaşından sonra ya da üniversiteye kayıtlı değilken öğrenci tarifesinden yararlanamayabilirsiniz. Bunu sigortanıza mutlaka sorun.
• Diş ve göz çoğu zaman ayrı: Özellikle Kanada’da diş ve göz bakımı temel kamu kapsamının dışında kalabiliyor. Bu giderleri ayrıca planlamak gerekiyor.

Bekleme süreleri rakam olarak ürkütücü görünebilir. Ancak bu süreler çoğunlukla planlı ameliyat ve uzman muayenesi için geçerli. Ani bir rahatsızlıkta acil servisler, ülkeye göre randevusuz klinikler ve telefonla sağlık danışma hatları devreye giriyor. Öğrenciler için asıl mesele, ilk aylarda hangi sigortanın sizi kapsadığını bilmek.

Kimlere uygun, kimlere değil?

• Uygun: Genel olarak sağlıklı olan ve acil durum güvencesini önemseyen öğrenciler.
• Uygun: Uzun vadede yerleşmeyi planlayan ve sistemin içine girmeye hazır aileler.
• Uygun: Kayıt ve sigorta işlerini ilk haftada halletmeye özen gösteren kişiler.

• Zor olabilir: Düzenli uzman takibi gereken kronik bir rahatsızlığı olanlar. Bu kişiler bekleme sürelerini önceden hesaba katmalı.
• Zor olabilir: Türkiye’deki gibi hızlı özel hastane erişimine alışmış olanlar.
• Zor olabilir: Sigorta kurallarını okumadan yola çıkanlar.

Varışta yapılacaklar için Kanada’da ilk adımlar, Hollanda için zorunlu sağlık sigortası ve İrlanda için kamu sağlık sistemi yazılarımıza da bakabilirsiniz.

Ailelere hep söylediğim bir şey var. Gitmeden önce Türkiye’de genel bir sağlık kontrolü yaptırın, düzenli kullandığınız ilaçların reçetesini ve İngilizce bir rapor alın. Kapsamın başlamasına kadar geçen süre için mutlaka özel bir sigorta yapın. Bu küçük masraf sizi büyük bir faturadan korur.